ABU RAYHON BERUNIY ASARLARIDA ILMIY KUZATUVNING TARIXIY VA MANBASHUNOSLIK ASOSLARI

Main Article Content

Jahongir Rustam oʻgʻli Turdaliyev

Abstract

Maqolada Abu Rayhon Beruniy asarlarida ilmiy kuzatuv tushunchasining tarixiy shakllanishi, metodologik mazmuni va manbashunoslik qiymati tahlil qilinadi. Tadqiqotda Beruniy merosi faqat tabiiy fanlar tarixidagi yutuqlar majmui sifatida emas, balki tarix, geografiya, astronomiya, etnografiya, dinshunoslik, mineralogiya, kalendarshunoslik va hindshunoslikka oid muhim manba sifatida baholandi. Manba va adabiyotlar tahlili Beruniy kuzatuvni oddiy ko‘rish emas, balki tekshirish, solishtirish, hisoblash, dalilni sinash va xolis bayon qilish tizimi sifatida qo‘llaganini ko‘rsatadi. Natijada uning asarlari o‘rta asr ilmiy tafakkurini rekonstruksiya qilishda muhim tayanch manba ekani asoslandi.

Article Details

Section

Articles

References

1. Al Masud A., Abdullah M. F. Abu Rayhan Al-Biruni’s Study of Other Religions // JONUS. – 2021. – Vol. 6, № 2. – P. 116–132.

2. de Blois F. Al Biruni’s “Chronology of the Ancient Nations” // UCL Faculty of Arts & Humanities. – 2016. – P. 1–2.

3. Kohar A. Al-Biruni’s Contribution to the Development of Qibla Determination Methods // AJIS. – 2025. – P. 253–276.

4. Putri F. D., Yasmin N. Al-Biruni’s Historical Method (973 M–1048 M) in Kitab Tarikh Al-Hind // HISTORIA. – 2026. – Vol. 14, № 1. – P. 389–404.

5. Saliba G. Al-Bīrūnī and the Sciences of His Time // Religion, Learning and Science in the Abbasid Period. – Cambridge: Cambridge University Press, 1990. – P. 405–423.

6. Sheynin O. Al-bīrūnī and the Mathematical Treatment of Observations // Arabic Sciences and Philosophy. – 1992. – P. 299–306.

7. Ungalov A. A. The Political Situation in Movarounnahr on the Eve of the Invasion of the Arab Caliphate // JournalNX. – 2020. – P. 668–671.

8. Xoldarov S. R. Al-Biruni’s Anthropological Views (Historical Analysis) // AJSSHR. – 2024. – Vol. 4, Issue 12. – P. 235–241.

9. Хуснутдинова, К., & Муслимова, Ю. (2020). Поиск кратных и рассеянных звездных скоплений на близких расстояниях. Молодой исследователь: вызовы и переспективы. Москва, 31(178), 26.

10. Муслимова, Ю. Ч., & им Низами, Т. Г. П. У. (2022). Формирование экологической культуры при обучении астрономии в непрерывном образовании.“. Парадигма современной науки в условиях модернизации и инновационного развития научной мысли: теория и практика”-2022-c, 705-708.

11. Абраева, М., Халилова, Р. У., & Муслимова, Ю. Ч. (2020). Анализ двойных рассеянных звездных скоплений из разных каталогов вероятно двойных РЗС. In Colloquium-journal (No. 22 (74), pp. 17-19). Голопристанський міськрайонний центр зайнятості.

12. Muslimova, Y. (2021). Pedagogik oliy ta’lim muassasalarida zamonaviy astrofizikani oqitishdagi muhim omillar. Интернаука, (1-3), 38-39.

13. Muminov, M. M., Nuritdninov, S. N., Latyov, A. A., & Muslimova, Y. (2000). Search for double and multiple open star clusters. Astronomical and Astrophysical Transactions, 18(4), 645-647.

14. Javad S. M. Al-Biruni: The Great Pioneer of Indology // Shodh Sari. – 2023. – Vol. 2, Issue 1. – P. 96–100.