TARIXIY VOQEALAR MUQIMIY IJODIDA:QO’QON XONLIGINING TANAZZULI VA MUSTAMLAKACHILIK DAVRI BADIIY TALQINI
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Ushbu maqola XIX asr oxiri – XX asr boshlarida yashab ijod etgan buyuk oʻzbek adabiyotining zabardast vakillaridan biri Muhammad Aminxoʻja Muqimiy ijodida tarixiy voqealarning badiiy talqini masalasiga bagʻishlangan. Maqolada Qoʻqon xonligining tanazzulga uchrashi, Rossiya imperiyasi tomonidan hududning bosib olinishi va mustamlakachilik tizimining oʻrnatilishi jarayonlari Muqimiy sheʼriyati misolida tahlil qilinadi. Shoirning satirik asarlari, “Sayohatnoma”si va lirik sheʼrlaridagi ijtimoiy-siyosiy motivlar oʻrganiladi. Tadqiqot davomida Muqimiy ijodining turli manbalardagi nashrlari, qoʻlyozmalari va adabiyotshunoslik tadqiqotlariga asoslanib, shoirning tarixiy voqealarga munosabati, zamonasining ijtimoiy ziddiyatlarini aks ettirish mahorati ochib beriladi. Shoʻrolar davrida Muqimiy sheʼriyatining baʼzi qismlari tahrirga uchraganligi, xususan, “Sayohatnoma” asari matnlariga oid yangi arxiv maʼlumotlari taqqoslanadi. Maqolada Muqimiy adabiy merosining tarixiy manbalik qiymati va uning oʻzbek adabiyotida demokratik yoʻnalishning shakllanishidagi roli yoritiladi.
Article Details
Section
References
1. Muqimiy // Vikipediya. — https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Muqimiy
2. Muqimiy hajviyoti // Vikipediya.
https://uz.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Muqimiy&diff=4476350&oldid=2039211
3. “Tarixi Muqimxoniy” —tarixiy asar // Vikipediya. — https://uz.wikipedia.org/wiki/Tarixi_Muqimxoniy
4. Sayohatnoma matnidagi tahrirlar // BuxDU “Tafakkur va talqin” ilmiy jurnali, 12023-yil,2-son.— https://buxdu.uz/media/tafakkur_va_talqin/tafakkur_va_talqin_2023_2.pdf
5. Muqimiy ijodi manbalari // Samarqand davlat chet tillari instituti kutubxonasi. — https://arm.samdchti.uz/library/download/700
6. Komilova Y. Siyosiy portret va uning badiiy adabiyotda aks etishi // “Oʻzbekistonda xorijiy tillar” jurnali,2023-yil,№6(53).— https://journal.fledu.uz/wp-content/uploads/sites/3/2024/01/yorqinoy-komilova-19.12.pdf
7. Muqimiy lirik asarlarining matniy-qiyosiy tahlili // “Oltin bitiglar” — Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, 2019-yil, 1-son. — https://tsuull.uz/sites/default/files/oltin_bitiglar_2019_1_1.pdf
8. Alisher Navoiy ensiklopediyasi, 4-jild. — Toshkent, 2025. — https://uztrj.uz/wp-content/uploads/2025/02/ALISHER-NAVOIY-ENSIKLOPEDIYASI-4-jildlik.pdf
9. Karimov G. Muqimiy. — Toshkent: Fan, 1974.
10. Turdialiyev A. “Bogʻ aro” (Muqimiy sheʼrlari toʻplami). — Toshkent, 2010.
11. Qayyumov P. “Tazkirayi Qayyumiy”. — Qoʻqon, 1914.
12. Qobilova N. XIX asr ikkinchi yarmi — XX asr boshlari Qoʻqon adabiy muhiti. — Toshkent, 2007.