SHО‘RLANGAN OQOVA SUVLAR TARKIBIDAGI Pb(II) VA Cd(II) IONLARINI SELEKTIV AJRATISH UCHUN Fe–Al–Si ASOSIDAGI FUNKSIONAL NOORGANIK KOMPOZITLARNI SINTEZ QILISH VA ULARNING SORBSION MEXANIZMINI TADQIQ ETISH

Abstrak

Ushbu maqolada sho‘rlangan oqova suvlar tarkibidagi Pb(II) va Cd(II) ionlarini selektiv ajratish uchun Fe–Al–Si asosidagi funksional noorganik kompozitlardan foydalanishning ilmiy asoslari yoritilgan. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi yuqori ion kuchiga ega murakkab suv muhitida og‘ir metall ionlarini samarali ajratishga qodir, arzon va qayta foydalanish imkoniyatiga ega noorganik sorbent yaratishdan iborat. Fe, Al va Si asosidagi materiallarning sirtidagi –OH, Si–O va metall–kislorod guruhlari Pb(II) va Cd(II) bilan elektrostatik o‘zaro ta’sir, ion almashinish va sirt komplekslanish jarayonlarida ishtirok etishi mumkin. Ilgari olib borilgan tadqiqotlarda Si–Fe, Fe–Al va aluminosilikat materiallar Pb(II) va Cd(II) ni sorbsiyalashi, ayrim hollarda Pb(II) ning Cd(II) ga nisbatan ustun sorbsiyalanishi ko‘rsatilgan.

Taklif qilinayotgan tadqiqotda kompozitning Fe:Al:Si nisbatini boshqarish, sho‘rlanish darajasining sorbsiya jarayoniga ta’siri, Pb(II) va Cd(II) o‘rtasidagi raqobat, Na⁺, Ca²⁺ va Mg²⁺ kabi hamroh ionlarning ta’siri hamda materialning regeneratsiya imkoniyatini aniqlash nazarda tutiladi. Tadqiqot natijalari oqova suvlarni tozalash uchun mahalliy va nisbatan arzon noorganik materiallar yaratishga ilmiy asos bo‘lishi mumkin.